İmha ve Bertaraf Arasındaki Fark Nedir?

Bazı operasyonlarda ürün önce müşteri veya ilgili kamu görevlilerinin gözetiminde imha edilir; imha sonucunda oluşan atıklar daha sonra özelliklerine göre geri kazanım veya bertaraf işlemine yönlendirilir.

Dorçev; ürünün teslim alınmasından uygun lisanslı tesise yönlendirilmesine, şahitli imha planlamasından fotoğraf ve video kaydına, taşıma ve tesis belgelerinin takibinden sonuç raporlamasına kadar tüm süreci tek merkezden koordine eder.

İmha nedir?

İmha; satışa, kullanıma veya piyasaya arz edilmeye uygun olmayan ürünlerin tekrar kullanılmasını engelleyecek şekilde fiziksel bütünlüğünün veya ticari niteliğinin ortadan kaldırılmasıdır.

İmha işlemine konu olabilecek ürünlerden bazıları şunlardır:

• Son kullanma tarihi geçmiş ürünler
• Üretim hatası bulunan veya kalite kontrolünden geçemeyen ürünler
• Gümrük işlemleri kapsamında imha edilmesi gereken eşyalar
• İade veya toplatma kararı verilen ürünler
• Marka ve ambalaj hatası bulunan, hasarlı veya bozulmuş ürünler
• Kullanım dışı kimyasal hammaddeler, numune ve promosyon ürünleri
• Taklit veya uygunsuz ürünler, gizli bilgi içeren etiketli ürünler
• Piyasaya sürülmesi istenmeyen stoklar

Bertaraf nedir?

Bertaraf, atığın özelliklerine uygun ve çevre mevzuatında tanımlanan yöntemlerden biriyle lisanslı tesiste işleme alınmasıdır. Atığın içeriğine ve tesis kabul kriterlerine göre yakma, fiziksel-kimyasal işlem, stabilizasyon, düzenli depolama veya diğer uygun nihai işlem yöntemleri değerlendirilebilir.

Her atık doğrudan bertaraf edilmez. Geri kazanılabilir nitelikteki atıklar, uygun tesislerde malzeme veya enerji geri kazanımına yönlendirilebilir. Bu nedenle bir ürünün imha edilmesi, imha sonucunda oluşan bütün malzemenin mutlaka bertarafa gönderileceği anlamına gelmez.

İmha ile bertaraf arasındaki temel fark nedir?

İmha, ürünün kullanılamaz hâle getirilmesidir. Bertaraf ise oluşan atığın mevzuata uygun nihai işlemidir.

Örneğin hatalı üretilmiş plastik ambalajlı bir ürünün parçalanarak yeniden satışının engellenmesi imha işlemidir. Parçalama sonucunda oluşan plastik, ürün kalıntısı ve diğer malzemelerin lisanslı tesislerde geri kazanılması veya bertaraf edilmesi ise atık yönetimi sürecidir.

Başka bir örnekte, son kullanma tarihi geçmiş sıvı ürünler ambalajlarından ayrılabilir. Ürünün kendisi uygun işlem tesisine, ambalajlar ise kirlilik durumuna göre geri kazanım veya bertaraf tesisine gönderilebilir.

Hangi durumlarda şahitli imha talep edilir?

Bazı işletmeler imha işleminin kendi yetkilileri tarafından yerinde izlenmesini ister. Bunun nedeni; ürünlerin yeniden piyasaya çıkmadığından, marka değerinin korunduğundan ve işlemin belirlenen yöntemle yapıldığından emin olmaktır.

• Marka koruma operasyonları
• Son kullanma tarihi geçmiş veya üretim hatalı ürünler
• Toplatılan ürünler ve gümrük gözetimindeki eşyalar
• Yüksek ticari değere sahip veya seri numaralı cihazlar
• Gizli bilgi içeren ürün ve evraklar
• Denetim dosyası için ek kanıt istenen operasyonlar

Gümrük gözetiminde imha nasıl gerçekleştirilir?

Gümrük işlemlerine tabi bir eşyanın imha edilmesi gerektiğinde süreç, ilgili gümrük idaresinin kararları ve uygulanacak gümrük prosedürü doğrultusunda yürütülür. Operasyona göre gümrük memurları veya ilgili görevliler imha alanına gelerek işlemi yerinde gözlemlemek isteyebilir.

Gümrük memurunun katılımı, tutulacak resmî tutanaklar ve uygulanacak prosedür Dorçev tarafından tek başına belirlenmez. Bu işlemler ilgili gümrük idaresi, müşteri ve gerekiyorsa gümrük müşaviriyle koordineli şekilde yürütülür. Dorçev’in görevi; uygun tesisin belirlenmesi, operasyon tarihinin planlanması, taşıma ve tesis organizasyonunun yapılması ve imha sürecinin koordinasyonudur.

Video kayıtlı imha nedir?

Her müşteri imha işlemi sırasında tesiste bulunmak istemeyebilir veya bulunamayabilir. Bu durumda müşterinin talebine ve tesisin izinlerine bağlı olarak imha süreci fotoğraf veya video kaydıyla belgelenebilir.

Video kaydında operasyonun kapsamına göre ürünlerin tesise gelişi, ambalaj ve etiket bilgileri, miktar veya tartım kontrolü, imha işleminin uygulanması ve imha sonrasında oluşan atıklar gösterilebilir. Tesis güvenliği, çalışanların kişisel verileri ve ticari gizlilik dikkate alınmalıdır. Bazı tesislerde görüntü çekimi yasak veya sınırlı olabilir.

Hangi imha yöntemleri uygulanabilir?

İmha yöntemi ürünün türüne, fiziksel yapısına, tehlikelilik özelliklerine ve müşterinin beklentisine göre belirlenir. Parçalama ve kırma, ezme ve presleme, kesme ve delme, ambalajından ayırma, öğütme veya uygun termal işlem uygulanabilir.

Her imha yöntemi her ürün için uygun değildir. Kimyasal içerik, basınç, yanıcılık, reaksiyon riski ve ambalaj yapısı dikkate alınmadan fiziksel müdahale yapılmamalıdır.

İmha işlemi sonrasında hangi belgeler verilir?

Teslim edilecek belgeler, ürünün niteliğine, taşıma yöntemine, tesis işlemine ve müşteri talebine göre değişebilir. Yazılı teklif, imha tutanağı, taşıma kayıtları, kantar bilgisi, tesis kabul belgesi, fotoğraflı işlem raporu, video kaydı ve geri kazanım veya bertaraf işlemine ilişkin tesis belgesi operasyon kapsamında hazırlanabilir.

Her operasyon için bütün belgelerin otomatik olarak düzenleneceği varsayılmamalıdır. Özellikle video kaydı, fotoğraflı rapor ve şahitli imha hizmeti standart bertaraf operasyonundan farklı bir çalışma gerektirebilir.

Sık sorulan sorular

İmha ve bertaraf aynı işlem midir?

Hayır. İmha, ürünün tekrar kullanılamaz veya satılamaz hâle getirilmesidir. Bertaraf ise oluşan atığın lisanslı tesiste uygun nihai işleme tabi tutulmasıdır.

Müşteri imha işlemini tesiste izleyebilir mi?

Tesisin güvenlik ve giriş kurallarının uygun olması hâlinde müşteri temsilcileri imha sürecine gözlemci olarak katılabilir. Katılım önceden planlanmalıdır.

İmha işlemi video kaydına alınabilir mi?

Müşteri talebi ve tesis izni bulunması hâlinde imha işlemi fotoğraf veya video kaydıyla belgelenebilir. Çekimin kapsamı operasyon öncesinde belirlenir.

Gümrük memurları imhaya katılabilir mi?

İlgili gümrük prosedürünün gerektirmesi hâlinde gümrük görevlileri imha işlemini yerinde gözlemleyebilir. Katılım ve resmî tutanak süreci ilgili gümrük idaresi ve müşteri veya gümrük müşaviri tarafından yürütülür.

İmha edilen ürünlerin tamamı yakılır mı?

Hayır. İmha yöntemi ürünün niteliğine göre değişir. Parçalama, kırma, ezme, ambalajından ayırma veya uygun termal işlemler uygulanabilir. Oluşan atıklar geri kazanım veya bertaraf tesislerine yönlendirilebilir.

Video tek başına imha belgesi sayılır mı?

Video kaydı işlemi destekleyen bir kanıttır; tek başına bütün taşıma, tesis kabulü ve bertaraf belgelerinin yerine geçmez.